Twijfel

 

Elders in de stad delen het Deutsches Theater en de Kammerspiele samen een plein dat die naam eigenlijk niet verdient omdat het zo klein is en zo weggestopt ligt. Er komt nauwelijks verkeer langs. Een plein zonder passanten, is dat eigenlijk wel een plein? Maar daar gaat het nu niet om. Waar het om gaat is dat midden op dat kleine stukje leegte twaalf letters staan. Verweile Doch staat er, zeker zeven meter hoog en twintig meter breed. Alle verhoudingen zijn zoek, het pleintje is onzichtbaar geworden en toch is het prachtig.

 

De woorden zijn van Goethe’s Faust, die mijmert over dat ene moment van intens geluk dat hij zijn hele leven lang na blijft streven: Verweile doch, Du bist so schön. Deze maand wordt hier Faust opgevoerd, vandaar. De theaterbezoekers herkennen de woorden en lopen er tevreden onder door. Ze weten. Ze denken er niet over na. 

Voor mij is het in de eerste plaats een mooie tekst, waar ik onverwacht tegen aanliep. Ze raakte me. Het Nederlands kent een equivalent in verwijlen, maar in het Engels is het mooier: a while. Terwijl je dat uitspreekt voel je de tijd vertragen: Stay a while. You are so beautiful.

Verweile Doch. Ik las het als een uitnodiging: Blijf nog even. Daarom zou deze tekst op een groot plein moeten staan dacht ik, op een echt plein. Omdat ze dan gelezen wordt door iedereen die eigenlijk van plan was er zo snel mogelijk aan voorbij te gaan.

 

Woorden die zo onverwacht in een stad opduiken zien er kwetsbaar uit, maar vergis je niet. Ze spreken zonder dat hen iets gevraagd wordt. Ze hebben iets te zeggen en dat doen ze ook, of er nu iemand luistert of niet.

 

Op een blinde muur in mijn straat is een hand geschilderd die naar beneden wijst. Hier zu haben  staat er, maar er ligt niets. De verf bladdert, in een hoekje zijn grauwe herfstbladeren bij elkaar gekropen en felgekleurde snoeppapiertjes dansen spottend om hen heen. De tekst lijkt betekenisloos. Vroeger kon je hier briketten kopen, nu niet meer. Dat is duidelijk. Net zo duidelijk als Verweile doch voor de theaterbezoeker.

 

Maar om te horen wat de woorden echt zeggen moet je goed luisteren: Twijfel. Blijf. Kijk. Om ze te kunnen horen moet je vertragen. Ze doen je aarzelen, ze verleiden je tot het verleggen van je route. Je kijkt, je denkt, je luistert. Daarna ziet de wereld er net even anders uit.